Audiowizualni.pl

Serwis informacyjny polskich producentów filmów fabularnych, dokumentalnych, animowanych i programów telewizyjnych

Jesteś tutaj: Home Krajowa Izba Producentów Audiowizualnych 10-lecie działalności KIPA

KIPA

10-lecie działalności KIPA

W 2010 roku Krajowa Izba Producentów Audiowizualnych obchodziła jubileusz 10-lecia swojej działalności. Z tej okazji przedstawiamy krótki rys historyczny niezależnej produkcji audiowizualnej w Polsce.

Produkcja niezależna w Polsce

O produkcji niezależnej w Polsce można mówić od przełomu lat 80-tych i 90-tych, jednak rzeczywiste i historyczne początki produkcji niezależnej mają swe korzenie już w początkach lat 80-tych, kiedy to powołano do życia Agencję Telewizyjną Solidarność, zwaną również telewizją BIPS-u (czyli Biuro Informacyjno- Prasowe Solidarność), na której czele stanął Marian Terlecki, wówczas jeszcze etatowy pracownik OTV Gdańsk. Z powodu różnych reperkusji politycznych, Agencja – zrąb dzisiejszego Video Studio Gdańsk – przeszła do podziemia, nie zaprzestając swej działalności. Oznacza to więc, że początki pierwszego, niezależnego studia producenckiego (aktywnego do dziś) datuje się na rok 1981.

Jednak zasadnicza początkowa faza kształtowania się produkcji niezależnej w kraju przypada na koniec lat 80-tych i początek 90-tych. Trzeba wspomnieć o firmach powstałych w końcówce lat 80-tych, takich jak: Profilm, Oficyna Filmowa Galicja, Anima-Pol, Astra Film czy Filmcontract, które funkcjonują do dnia dzisiejszego, odegrawszy niejednokrotnie istotną rolę w ponad 20-letniej już historii produkcji niezależnej w Polsce.

Zmiana ustrojowa przyniosła rzeczywiste zmiany, wolny rynek zbudował szansę utworzenia niezależnych spółek zajmujących się produkcją audiowizualną na rachunek własny poszczególnych producentów. To właśnie w latach 90-tych powstało najwięcej firm, które do dziś mają ugruntowaną i stabilną pozycję na rynku (Apple Film, Prasa i Film, Opus, Akson, Pro Production, Media Corporation, ATM, MTLMaxFilm, Footage, Bow and Axe Entertainment , STI, Artrama, MTArt – to tylko niektóre z nich). Ich działalność często opierała się o współpracę z TVP, nie tylko ze względu na telewizyjny rodowód wielu producentów, którzy uruchomili działalność produkcyjną w nowych, wolnorynkowych warunkach, ale często także ze względu na brak własnego zaplecza finansowego. Nie bez znaczenia była zmiana profilu działalności TVP (tj. ograniczenia kosztownej fazy własnego developmentu projektów), a zwłaszcza wejście w 1992 roku w życie Ustawy o radiofonii i telewizji, która w sposób jednoznaczny określała procentowy wymóg kwot produkcji niezależnej w kwartalnym czasie emisji. Wszystkie te czynniki sprawiały, że działalność producentów niezależnych w dość znacznym stopniu była jednak uzależniona od współpracy z głównymi nadawcami telewizyjnymi - TVP czy później, od roku 1992 z Polsatem i od roku 1997 z TVN.

Nie należy także zapominać o państwowych Studiach Filmowych i wytwórniach, które przetrwały okres transformacji i mimo funkcjonowania na odmiennych zasadach niż producenci podlegający wszystkim regułom rynkowym, są ważną częścią polskiej produkcji niezależnej. Do 1994 roku to właśnie Studia Filmowe były producentem znakomitej większości polskich filmów fabularnych, jednak konkurencja rosła…

Polscy producenci niezależni od początku musieli borykać się z różnymi wyzwaniami – tworzącym się porządkiem prawnym dla prywatnych przedsiębiorców, prawem autorskim, relacjami z nadawcami i twórcami, finansowaniem produkcji, uznaniem ich roli w tworzeniu filmu czy audycji telewizyjnej, a także budowaniu biblioteki programowej nadawców.

Dynamiczny rozwój niezależnego rynku audiowizualnego i trudne do rozstrzygnięcia w sposób indywidualny problemy środowiskowe przyczyniły się do utworzenia w 1993 roku Stowarzyszenia Niezależnych Producentów Telewizyjnych, później także Stowarzyszenia Niezależnych Producentów Filmowych, a w efekcie fuzji obu inicjatyw Stowarzyszenia Niezależnych Producentów Telewizyjnych i Filmowych. Wśród założycieli należy wspomnieć o Macieju Kosińskim, Janie Dworaku, Macieju Strzemboszu, ś.p. Marianie Terleckim, Rafale Wieczyńskim, Dariuszu Jabłońskim czy Macieju Grzywaczewskim. Stowarzyszenie skupiało około sześćdziesięciu członków.

Kolejna dekada przyniosła wiele nowych regulacji prawnych wpływających na jakość prowadzenia biznesu w sferze audiowizualnej. Rodzimi producenci, którzy od 1990 roku udowodnili, że z marzeń i ambicji grupy zapaleńców mogły powstawać firmy będące partnerami zarówno dla twórców filmowych jak i dla nadawców telewizyjnych, w efekcie przyczyniali się do krystalizowania kolejnych przedsiębiorstw, mających swoje trwałe miejsce w działalności kulturalnej i gospodarczej naszego kraju.

Żeby móc realnie wpływać na stanowienie prawa i kształtowanie relacji rynkowych, które bezpośrednio dotykają przedsiębiorców branży audiowizualnej w 2000 roku podjęto w Stowarzyszeniu Niezależnych Producentów Filmowych i Telewizyjnych decyzję o przekształceniu go w Krajową Izbę Producentów Audiowizualnych. Akt założycielski podpisało 100 firm producenckich.

W 2004 roku Polska przystąpiła do krajów członkowskich Unii Europejskiej, w rezultacie czego polscy producenci otrzymali możliwość korzystania z pomocy programów dedykowanych środowiskom audiowizualnym, tj. z programu MEDIA Unii Europejskiej czy Eurimages Rady Europy. Oprócz dostępu do międzynarodowych programów szkoleniowych miało to wpływ także na rozwój koprodukcji międzynarodowych, których liczba rokrocznie dynamicznie wzrasta.

Rok 2005 przyniósł Ustawę o kinematografii polskiej, która była efektem wspólnych prac i wzmożonego wysiłku całego środowiska filmowego, a ich rezultatem stało się powstanie Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej, znacząco wpływającego na obraz i skalę produkcji filmowej. Zastąpienie przez PISF dotychczasowego, niewydolnego i nieprzejrzystego systemu finansowania produkcji filmowej z budżetu państwa zaowocowało szerokim dostępem do środków publicznych na produkcję filmową, a co za tym idzie dało kolejny impuls do tworzenia i działalności wielu małych firm. To właśnie po 2005 roku na rynku pojawiło się dużo nowych, niezależnych producentów.

Obecnie szacuje się, że całkowita liczba producentów niezależnych na polskim rynku wynosi około 400-500 podmiotów aktywnie uczestniczących w produkcji filmowej, telewizyjnej, reklamowej, często też wyłącznie internetowej. Nie istnieje jednak całkowita baza danych na temat liczby wszystkich producentów, właśnie ze względu na różnorodny profil działalności oraz dużą elastyczność firm w doborze rodzajów produkcji, których się podejmują. Niestety, nawet urzędowe instytucje statystyczne nie są pomocne w doprecyzowaniu danych, ponieważ system klasyfikacji opiera się ogólnie na działalności związanej ze świadczeniem usług związanych z produkcją filmów, nagrań wideo i programów telewizyjnych, co oznacza ni mniej ni więcej tylko, że w tej samej kategorii znajdują się najwięksi producenci filmowi jak i video rejestratorzy uroczystości okolicznościowych… (w sumie ponad 6, 5 tys. podmiotów gospodarczych).

Producenci niezależni dostarczają widowni nie tylko najbardziej popularne seriale i filmy fabularne (przyczyniając się do wysokich wpływów reklamowych nadawców telewizyjnych i dochodów ze sprzedaży biletów kinowych), ale także filmy o wysokiej wartości artystycznej w tym fabularne, dokumentalne i animowane. To producenci niezależni są pomysłodawcami wielu telewizyjnych programów rozrywkowych i publicystycznych oraz seriali (Klan, M jak miłość, Kryminalni, Na dobre i na złe, Ekstradycja, Ranczo) czy filmów fabularnych: Popiełuszko, Testosteron, Śluby panieńskie, Rewers, Wojna polsko-ruska czy Wszystko co kocham.

Produkcja najmniejszego programu telewizyjnego przez producenta niezależnego daje zatrudnienie przynajmniej kilkunastu osobom, dużej fabuły – ponad stu (nie licząc statystów), angażuje nie tylko usługodawców wyspecjalizowanych (np. oświetlenie, dźwięk, montaż, budowa dekoracji), ale także działających na szerokim rynku (choćby transport, zakwaterowanie, wyżywienie, krawiectwo, kosmetyki, rekwizyty). Daje też możliwość promocji wśród szerokiej - kinowej i telewizyjnej - widowni. Takie atuty były podwalinami powstania Regionalnych Funduszy Filmowych, które stały się istotną częścią finansowania produkcji filmowej w Polsce. Od 2008 roku powstało 10 Funduszy, a kolejne są w trakcie organizacji.

Obecność na wielu festiwalach filmowych na całym świecie najskuteczniej przyczynia się do propagowania polskiej kultury, a udział polskich filmów w wielkich wydarzeniach świata kinematografii sprzyja nawiązywaniu, utrwalaniu lub poprawianiu stosunków międzynarodowych w całkiem innych dziedzinach. Przemysł audiowizualny oparty na producentach niezależnych stanowi ważną część przestrzeni kulturalnej i gospodarczej kraju.

09.12.2010

AddThis Social Bookmark Button
 
 
 
 
Nie czytasz? Nie idę z Tobą do łóżka!